طراحی داخلی از جمله موارد مهمی است که باید در مراحل ساخت هر ساختمانی مورد توجه قرار گیرد. در طراحی داخلی بیشتر از آنکه به المانها و عناصر داخل محیط و جایگاه آنها توجه شود، بر مسائل فنی و کاربرد فضا، و آرامش ساکنین تمرکز میشود. طراحان داخلی باید در مسائل مختلفی تخصص داشته باشند تا بتوانند محیطی کاربردی و در عین حال زیبا طراحی کنند. طراحی داخلی بیمارستانها و درمانگاهها در هر مقیاسی اصول و نکات خاصی داشته و برنامه فیزیکی گستردهای دارد. از جمله موارد بسیار مهمی که در طراحی داخلی مراکز درمانی تاثیرگذار است میتوان به عملکرد فضایی، ریز فضاها، و همچنین دسترسیها اشاره داشت. فضاهای درمانی و بیمارستانها معمولاً الگوهای ثابتی دارند؛ اما همچنان طراحی باید با خلاقیت انجام شده و در آن زیبایی بصری نیز مد نظر باشد.
طراحی فضای داخلی مراکز درمانی را میتوان به بخشهای گوناگونی تقسیم کرد که از جمله آنها میتوان به ورودی درمانگاه، اتاق کودکان، بخش انتظار، و بخش زایمان اشاره داشت. هر یک از این بخشها باید با توجه به نیاز کادر درمانی و بیماران و کارکرد مد نظر طراحی شوند. در ادامه قصد داریم به بررسی بیشتر اصول طراحی داخلی بیمارستانها بپردازیم. با استودیو آشینه همراه شوید.
انسانها بخش زیادی از زندگی خود را در فضاهای بسته سپری میکنند. به همین دلیل هم توجه به معماریها و طراحی فضای داخلی از اهمیت ویژهای برخوردار است. به عبارتی دیگر اصلیترین بخش از هر مکانی از دیدگاه معماران فضای داخلی آن است. در مراکز درمانی، درمانگاهها، کلینیکها، و بیمارستانها نیز طراحی داخلی مناسب میتواند بر ارائه خدمات در ردههای مختلف، گردش کاری مناسب، و همچنین انجام سریع فرایندهای لازم تاثیرگذار باشد. علاوه بر این آسایش و راحتی تمام افراد حاضر در این مراکز از جمله کارکنان، بیماران، و مراجعهکنندگان میتواند بر کیفیت و بازدهی خدمات موثر بوده و به تسریع روند بهبودی و درمان بیماران کمک کند. به همین دلیل هم توجه به طراحی داخلی بیمارستانها مانند دیگر مکانها از اهمیت زیادی برخوردار است.
تمام بخشهای بیمارستان باید به شیوهای طراحی شوند که تاثیر مثبتی بر روند درمانی بیماران و پاسخگویی به مراجعین داشته باشند. علاوه بر این اگر طراحی داخلی به شکل کاملاً اصولی اجرا شود، آرامش کارمندان و کادر درمانی نیز بیشتر خواهد بود. در طراحی داخلی بیمارستانها باید به مسائلی از جمله زیربنای بیمارستان، عناصر و اجزای ارتباطی، جانمایی و ارتباطات داخلی، ابعاد و تناسبات داخلی، الزامات نازککاری، روشنایی و نورپردازی، الزامات عایقبندی برای تنظیم صدا، کنترل ایمنی، عفونت، الزامات معلولین در فضاهای داخلی، الزامات بازشوها و… توجه داشت.
همانطور که میدانید بیمارستان مکانی است که افراد گوناگون با مشکلات روحی و جسمی مختلفی در آن حضور پیدا میکنند. معمولاً همراهان بیماران از اضطراب و نگرانی زیادی رنج میبرند. به همین دلیل هم بخش ورودی باید به گونهای طراحی شود که بتواند از استرس افرادی که وارد بیمارستان میشود بکاهد. به طور مثال بهتر است در این بخش از رنگهای شاد استفاده شود. علاوه بر این بهرت است بخش پذیرش تا جای ممکن به ورودی نزدیک باشد؛ زیرا میتواند موجب کاهش جمعیت و رفت و آمدها شود.
هر بیمارستان به چندین بخش متفاوت تقسیم میشود که هر یک برای انجام کارهایی خاص مورد استفاده قرار میگیرند. در این بخش به بررسی اصول طراحی داخلی در برخی از مهمترین این بخشها میپردازیم:
طراحی داخلی بخش پذیرش باید به گونهای باشد که پرسنل بیمارستان به خوبی بر رفت و امد بیماران و همراهان آنها اشراف داشته باشند. در این بخش باید از کانترهای استاندارد و کاربردی و در عین حال زیبا استفاده کرد. در بخش پذیرش باید صندلی به اندازه کافی وجود داشته باشد تا افراد بتوانند مدت زمان انتظار را به راحتی سپری کنند. اگر سالن بزرگتر باشد ازدحام و شلوغی و همهمه کمتر شده و به حفظ آرامش بیماران کمک میشود.
این بخش از بیمارستان نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. طراحی داخلی این بخش میتواند تاثیر زیادی بر روان کودکان داشته باشد. بهتر است در این بخش از طراحیهای جذاب و رنگهای روشن استفاده شود. توصیه میشود که تختهای این بخش نیز به اشکال جذاب و کودکانه باشند تا کودکان روحیه بهتری داشته باشند. در این بخش الزاما نیازی به استفاده از نور طبیعی نخواهد بود. اگر هم کارفرما به داشتن پنجره در اتاق معاینه کودکان تمایل دارد، باید پنجره را در ارتفاعی بالاتر از ۱.۲۰ متر تعبیه کرد.
طراحی این بخش از بیمارستان باید به گونهای باشد که تمام قسمتهای درمانگاه به داروخانه دسترسی کامل داشته باشند. عناصری مانند نور و رنگ در طراحی داروخانه و درمانگاه از اهمیت ویژهای برخوردار هستند. تخصصهای بخش درمانگاه معمولاً بر اساس تخصصهای بخشهای بستری بیمارستان شکل میگیرند. با این وجود تخصصهای دیگری هم ممکن است در کنار تخصصهای اصلی در نظر گرفته شوند.
طراحی بخش اعمال جراحی یکی از پیچیدهترین بخشهای معماری در یک مرکز درمانی محسوب میشود. دلیل آن نیز پیشرفت سریع تکنولوژی است که موجب تولید سیستمهای جدید جراحی میشود. این امر میتواند موجب افزایش امنیت و آسایش بیماران و دقت پزشک جراح شود. به همین دلیل هم معمولاً برای طراحی فضای داخلی این بخش از نظر پزشکان جراح، متخصصان بیهوشی، پرستاران، و همچنین مسئولان بخش پشتیبانی و خدمات نیز استفاده میشود تا بتوان با طراحی مناسب نیازهای جامعه پزشکی و بیماران را به خوبی تامین کرد.
بخش زایمان از دیگر بخشهای بسیار مهم در بیمارستانها است که باید شرایط و امکانات ایدهآلی را برای بانوان باردار فراهم کند تا بتوانند در محیطی آرام و سالم فرزند خود را به دنیا آورند. برای این بخش باید از برنامهریزی و طراحی معماری دقیق و آگاهانه استفاده کرد تا محیطی مناسب، امن، و دلپذیر برای بانوان و نوزادان ایجاد شود.